شیخ شهاب الدین سهروردی مشهور به (شیخ اشراق)، به مناسبت روز بزرگداشت

شیخ شهاب‌الدین سهروردی (شیخ اشراق)

روز بزرگداشت شیخ اشراق

شیخ شهاب‌الدین یحیی بن حبش سهروردی، مشهور به شیخ اشراق، از بزرگ‌ترین فیلسوفان، عارفان و اندیشمندان ایران در قرن ششم هجری قمری و بنیان‌گذار مکتب حکمت اشراق است. وی در سال ۵۴۹ هجری قمری (۱۱۵۵ میلادی) در شهر سهرورد، نزدیک زنجان، متولد شد. سهروردی تحصیلات مقدماتی خود را در مراغه نزد مجدالدین جیلی آغاز کرد و سپس با سفر به شهرهای مختلف ایران، شام و آناتولی، دانش فلسفه، منطق، فقه و عرفان را تکمیل نمود. او سرانجام به حلب رفت و به دلیل مخالفت برخی از فقها با اندیشه‌های فلسفی و عرفانی‌اش، به دستور ملک ظاهر، فرزند صلاح‌الدین ایوبی، در سال ۵۸۷ هجری قمری (۱۱۹۱ میلادی) در زندان حلب به قتل رسید؛ ازاین‌رو به شیخ مقتول یا شیخ شهید نیز شهرت دارد.

سهروردی با تلفیق فلسفه مشاء، آموزه‌های عرفانی و حکمت ایران باستان، مکتب حکمت اشراق را بنیان نهاد. در این مکتب، «نور» حقیقت اصلی جهان هستی دانسته می‌شود و شناخت واقعی از راه شهود، اشراق و تزکیه نفس در کنار استدلال عقلی حاصل می‌شود. اندیشه‌های او تأثیر عمیقی بر فلسفه اسلامی، عرفان و حکمت ایرانی گذاشت و تا در روز جاری از مهم‌ترین جریان‌های فلسفی جهان اسلام به شمار می‌رود.

از شیخ اشراق حدود پنجاه اثر به زبان‌های عربی و فارسی برجای مانده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

حکمةالاشراق (مهم‌ترین اثر و بیان‌کننده اصول فلسفه اشراق)، التلویحات، المشارع و المطارحات، المقاومات، اللمحات، هیاکل النور، الالواح المعادیه و رساله‌های فارسی مانند عقل سرخ، آواز پر جبرئیل، صفیر سیمرغ، لغت موران و روزی با جماعت صوفیان. این آثار از مهم‌ترین منابع فلسفه و عرفان اسلامی به شمار می‌روند و همچنان در دانشگاه‌ها و مراکز علمی مورد مطالعه و پژوهش قرار می‌گیرند.

هدی میارنعیمی، کتابدار کتابخانه شهید خلبان علی معصومی کلاردشت